skip to Main Content
ΤΗΛ. ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ (10.00-18.00)
2111178520
6943495580

CALTICA BLOG

Μπορούν να αγαπούν;

Με την ευκαιρία της εορτής του προστάτη των ερωτευμένων Αγίου Βαλεντίνου, η Caltica διερευνά το αν τα ζώα μπορούν να νοιώσουν αγάπη έτσι όπως την βιώνουν οι άνθρωποι. Διαβάστε στο άρθρο μας τι λέει γι’ αυτό η επιστήμη και οι μελέτες συμπεριφοράς τους.

Πηγή: top13.net

Οι περισσότεροι από εμάς που αγαπάμε τα ζώα και ακόμα περισσότερο όσοι από εμάς έχουν κατοικίδια, έχουμε κάποια στιγμή αναρωτηθεί αν τα ζώα μας αγαπούν κι αυτά πραγματικά. Τρέφουν όντως συναισθήματα για εμάς ή μας ανέχονται, μας πλησιάζουν και κάνουν χαρές επειδή απλά μας έχουν ανάγκη, δεδομένου ότι εξαρτώνται από εμάς για την τροφή τους; Ερωτεύονται μεταξύ τους με αισθήματα όπως οι άνθρωποι, ή απλά νοιώθουν την φυσική σεξουαλική έλξη; Στα παραπάνω θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις έχοντας μελετήσει πορίσματα επιστημόνων αλλά και παρατηρήσεις της συμπεριφοράς τους.

 

Η αγάπη είναι ένα από τα μεγάλα μυστήρια της ζωής. Είναι όμως οι άνθρωποι τα μόνα όντα που μπορούν να τη βιώσουν; Οι ζωόφιλοι κάνουν συχνά το λάθος να θέλουν να ανθρωπομορφοποιήσουν τα ζώα τους και να αποδώσουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά και νοήματα εκεί που δεν ανήκουν. Έτσι, καταλήγουν με λάθος τρόπο να πιστεύουν πως και τα ζώα έχουν τα ίδια συναισθήματα. Αντίθετα, οι επιστήμονες σαρώνουν τους εγκεφάλους, μετρούν την παραγωγή ορμονών και πραγματοποιούν έρευνες των οποίων τα αποτελέσματα είναι έγκυρα. Για πολλούς μάλιστα τα συναισθήματα των ζώων είναι στην πραγματικότητα ένστικτα, δηλαδή ενσωματωμένες συμπεριφορές που απώτερο σκοπό έχουν να τα κρατήσουν ζωντανά.

Έρωτας μεταξύ ζώων

Το αν τα ζώα μπορούν να βιώσουν ρομαντική αγάπη όπως εμείς την εννοούμε είναι ασαφές. Σίγουρα όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι είναι ικανά να βιώσουν το ίδιο εύρος συναισθημάτων με εμάς. Γνωρίζουμε ότι τα ζώα ζευγαρώνουν, δημιουργούν συναισθηματικούς δεσμούς και συμπορεύονται. Αλλά ο καθορισμός του αν νιώθουν άυλα συναισθήματα είναι πολύ πιο δύσκολος. Η νευροεπιστήμη λέει ότι πολλά ζώα διαθέτουν τα φυσιολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούνται για να μπορέσουν να βιώσουν την αγάπη, εάν ορίζονται ως «αισθήματα έντονης στοργής για ένα συγκεκριμένο άτομο».

Η ρομαντική αγάπη, όταν ορίζεται ως η έντονη επιθυμία για ένωση με ένα συγκεκριμένο άλλο άτομο και όχι μόνο σωματική ένωση, αλλά συναισθηματική ένωση, είναι φαινόμενο που παρατηρείται συχνά στο ζωικό βασίλειο, το οποίο είναι γεμάτο από παραδείγματα στενών δεσμών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα συμπαθή Θαλασσοπούλια άλμπατρος. Τα χαριτωμένα αυτά πτηνά είναι αποικιακά πουλιά, που φωλιάζουν τον περισσότερο καιρό σε απομονωμένα νησιά των ωκεανών. Οι δεσμοί μεταξύ των ζευγαριών στα άλμπατρος δημιουργούνται με «τελετές χορού», και διαρκούν για όλη τη ζωή του ζευγαριού, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων. Η επιτυχία των δεσμών τους απειλείται μόνο από τη αδυναμία να αποκτήσουν απογόνους οπότε και τα άλμπατρος αναζητούν άλλο σύντροφο. Το ποσοστό αυτό εκτιμάται σε περίπου 5%. Το, δε, ποσοστό της απιστίας είναι σχεδόν μηδενικό. Αντίθετα, στους ανθρώπους το ποσοστό αποτυχίας στις ερωτικούς δεσμούς υπερβαίνει το 50% (κάποιοι αναφέρουν έως και 70%ο), ενώ για την απιστία καλύτερα να μη μιλήσουμε.

Πηγή: top13.net

Η μονογαμία έχει παρατηρηθεί σε όλα τα είδη ζώων, από τα πουλιά μέχρι τα σκαθάρια. Μερικά είδη είναι σεξουαλικά μονογαμικά, δεν ζευγαρώνουν ποτέ με άλλο άτομο εκτός από τον σύντροφό τους ενώ άλλα είναι κοινωνικά μονογαμικά, που σημαίνει ότι μπορούν να έχουν εκτός από το μόνιμο ταίρι τους και άλλους περιστασιακούς συντρόφους. Δεν υπάρχει βέβαια τέλειο μοτίβο για το ποια είδη θα είναι μονογαμικά και ποια όχι, αλλά συνήθως σχετίζεται με τον τρόπο αναπαραγωγής αυτών των ειδών. Για παράδειγμα, εάν τα μωρά ενός ζώου χρειάζονται πολλή φροντίδα και χρειάζεται να βοηθούν και οι δύο γονείς είναι πιο εύκολο για αυτούς να οδηγούνται σε μονογαμική σχέση. Το άυλο της αγάπης καθιστά δύσκολη τη μελέτη σε ανθρώπους πόσο μάλλον σε ζώα. Τουλάχιστον με τους ανθρώπους οι ψυχολόγοι μπορούν να δώσουν στους υποκειμένους τους ένα ερωτηματολόγιο που αξιολογεί την ένταση των συναισθημάτων τους. Αλλά εκτός από την αυτοαναφερόμενη προσκόλληση, ερευνητές όπως ο Acevedo μπορούν να αναλύσουν την εγκεφαλική δραστηριότητα που σχετίζεται με την αγάπη. Χρησιμοποιώντας λειτουργική μαγνητική τομογραφία, οι επιστήμονες μπορούν να μετρήσουν τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο όταν οι άνθρωποι κοιτάζουν φωτογραφίες του συντρόφου τους ή σκέφτονται εμπειρίες που είχαν μαζί του. Όταν σκέφτονται τον σύντροφό τους υπάρχει μια αναταραχή δραστηριότητας στην αμυγδαλή, το συναισθηματικό κέντρο του εγκεφάλου, καθώς και σε περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη και την έντονη εστίαση. Υπάρχουν επίσης χημικά σημάδια αγάπης όπως η αυξημένη παραγωγή ορισμένων ορμονών. Οι επιστήμονες παρατηρούν παρόμοιες φυσιολογικές αντιδράσεις σε ζώα, αλλά δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι συσχετίζονται με συναισθήματα αγάπης.

Πηγή: www.sps186.org

Αυτό όμως που δεν μπορεί ακόμα να επιβεβαιώσει με σιγουριά η επιστήμη, το επιβεβαιώνει η ίδια η ζωή. Και αναφερόμαστε στην πραγματική ιστορία αγάπης δυο σκύλων, της Τίκα και του Κόμπουκ. Σύντροφοι για χρόνια, τα δύο σκυλιά είχαν αναθρέψει και μεγαλώσει οκτώ γέννες κουταβιών. Η σχέση τους δεν ήταν ισότιμη, γιατί ο Κόμπουκ είχε τα χαρακτηριστικά αυτού που ονομάζουμε «άντρα ανατολίτη». Ήταν λίγο νταής καμιά φορά της έτρωγε το φαγητό, ή την έδιωχνε αν δεν είχε όρεξη και σίγουρα δεν ανεχόταν να είναι η Τίκα το αντικείμενο της προσοχής των ανθρώπων, που όταν την πλησίαζαν και την χάιδευαν έμπαινε αυτός στη μέση για να κλέψει την προσοχή που της έδιναν. Όλα αυτά όμως σταμάτησαν απότομα, όταν η Τίκα εμφάνισε καρκίνο στο πόδι της. Η συμπεριφορά του Κόμπουκ άλλαξε εντελώς. Την άφηνε να κοιμηθεί στο κρεβάτι, ενώ αυτός κοιμόταν στο πάτωμα, επέμενε να μένει δίπλα της μέρα και νύχτα και περιποιούταν συχνά το πρόσωπο και τα αυτιά της. Αφού το πόδι της Τίκα ακρωτηριάστηκε για να αφαιρεθεί ο καρκίνος ο Κόμπουκ την παρακολουθούσε προσεκτικά και ήταν ιδιαίτερα ανήσυχος καθώς την έβλεπε να υποφέρει. Ένα βράδυ ο Κόμπουκ ξύπνησε την ιδιοκτήτρια και την οδήγησε στην Τίκα που η κοιλιά της ήταν πρησμένη και τεράστια. Εκείνη άμεσα πήγε το ζώο στον κτηνίατρο, κίνηση που έσωσε τη ζωή του, και αυτό χάρη στην επέμβαση του Κόμπουκ. Την περίοδο ανάρρωσης που ακολούθησε, ο Κόμπουκ ήταν πάντα δίπλα στην Τίκα για να την βοηθά όταν εκείνη έπεφτε, αφού τώρα πλέον περπατούσε με τρία πόδια. Αλλά μόλις η Τίκα ανάρρωσε πλήρως και είχε μάθει να περπατάει, ο Κόμπουκ επέστρεψε στην παλιά του συμπεριφορά, έχοντας όμως πρώτα αποδείξει την αγάπη και την αφοσίωσή του στην σύντροφο της ζωής του.

Τι είναι αυτό που κάνει τα ζώα να δένονται με τον άνθρωπο; Αγάπη, προσκόλληση ή εξάρτηση;

Η επιστήμη αναφέρει την ωκυτοκίνη, μια ορμόνη που παράγεται στον υποθάλαμο του εγκεφάλου (ανθρώπων και ζώων) και μεταφέρει χημικά “μηνύματα” στον οργανισμό. Ονομάζεται και «ορμόνη της αγάπης», επειδή η παραγωγή της ενισχύεται (και ενισχύει) από τις σχέσεις μας με τους άλλους. Παίζει ιδιαίτερο ρόλο στην κοινωνική συμπεριφορά, την αναπαραγωγική περίοδο, την περίοδο μετά τον τοκετό και, καθώς διαχέεται στην κυκλοφορία του αίματος προκαλεί συναισθήματα γαλήνης ευεξίας οικειότητας εμπιστοσύνης και επιθυμίας για επαφή. Σύμφωνα με μελέτες τα ζώα απελευθερώνουν ωκυτοκίνη, όταν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ή με τους ανθρώπους που σημαίνει ότι αναπτύσσουν ψυχολογικούς δεσμούς. Η ωκυτοκίνη των ζώων είναι ακριβώς ίδια με αυτή που εκκρίνεται στους ανθρώπους και ευθύνεται για το στενό δέσιμο ανάμεσά τους. Πειράματα που έγιναν έδειξαν ότι τα κατοικίδια μπορούν να αγαπούν το αφεντικό τους. «Όπως συμβαίνει στον άνθρωπο -εμφανίζουν αύξηση στην ωκυτοκίνη όταν αγαπάει ο ένας τον άλλο- έτσι συμβαίνει και στα ζώα. Ενδεχομένως λοιπόν, και τα ζώα να είναι σε Θέση να αγαπούν και να ερωτεύονται». Στα πειράματα άνθρωποι έμπαιναν σε δωμάτια όπου υπήρχαν ζώα (σκύλοι ή γάτες) και έπαιζαν μαζί τους. Αμέσως μετά γινόταν δειγματοληψία αίματος στους εθελοντές και αρκετοί από αυτούς παρουσίαζαν αύξηση της ωκυτοκίνης στο αίμα τους ενώ άλλοι όχι. Αυτό σημαίνει πως δεν απολαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι τη συντροφιά των ζώων. Πάντως εκείνοι που είχαν στην ιδιοκτησία τους σκυλιά στο παρελθόν είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν αυξημένα επίπεδα ωκυτοκίνης σε σχέση με εκείνους που ποτέ δεν είχαν κατοικίδια ζώα ή είχαν γάτες. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι αναπτύσσουν βαθύτερο δέσιμο με τους σκύλους παρά με τις γάτες.

Πηγή: top13.net

Υπάρχει ένα πράγμα που σίγουρα γνωρίζουμε: ο σκύλος ή η γάτα σας δεν σας θεωρεί απλώς ως διανομέα φαγητού. Τα κατοικίδια καθώς και τα ζώα του ζωολογικού κήπου δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς με τους φροντιστές τους. Καθώς η προσκόλληση είναι μια μορφή αγάπης τα ζώα είναι πράγματι ικανά να αγαπούν τους φροντιστές τους. Είναι μάλιστα γνωστό σε όλους ότι τα σκυλιά αγαπούν τόσο βαθιά τα αφεντικά τους που πολλές φορές θρηνούν τον θάνατό τους για πολλά χρόνια. Η διαφορά ανάμεσα στους σκύλους και στις γάτες επιβεβαιώθηκε σε μια μελέτη που διεξήχθη από τον Daniel Mills, Βρετανό ειδικό στην κλινική συμπεριφορά των ζώων. Οι ερευνητές παρατήρησαν την αντίδραση των σκύλων και των γάτων ως αναφορά στους ιδιοκτήτες και στους ξένους τους. Διαπίστωσε ότι τα ασφαλώς συνδεδεμένα σκυλιά έτειναν να συμπεριφέρονται παρόμοια με τα βρέφη όταν έφευγαν οι ιδιοκτήτες τους ενώ οι γάτες συνήθως αδιαφορούσαν. Αν μη τι άλλο, οι γάτες έδειχναν να είναι λιγότερο προσκολλημένες συχνά αγνοώντας τους ιδιοκτήτες τους και χαιρετώντας με χαρά τους ξένους. Αυτά τα αποτελέσματα, φυσικά, δεν δείχνουν ότι οι γάτες δεν είναι σε θέση να προσκολληθούν. Γιατί ενώ δείχνουν πιο ανεξάρτητες από τους σκύλους οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε το πόσο πολύ δεμένες μπορεί να είναι οι γάτες με τους ιδιοκτήτες τους. Κάποιες από αυτές μάλιστα είναι τόσο φορτικές που για τους ιδιοκτήτες τους καταντά ενοχλητικό. Εκεί που υπερτερούν τα σκυλιά είναι ότι αν χρειαστεί, μπορούν πιο εύκολα να αναλάβουν το ρόλο του φροντιστή. Τα σκυλιά φαίνεται να είναι συντονισμένα με τα συναισθήματα των ιδιοκτητών τους και είναι σε θέση να λειτουργούν ως πιστοί σύντροφοι σε στιγμές ανάγκης. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου 2012 του Animal Cognition, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι τα σκυλιά ήταν πιο διατεθειμένα να πλησιάσουν ένα άτομο που έκλαιγε παρά κάποιον που μιλούσε ή μουρμούριζε και ότι απαντούσαν στο κλάμα με υποχωρητική συμπεριφορά. Σύμφωνα με τους ερευνητές αυτή η αντίθεση δείχνει ότι η αντίδραση των σκύλων στο κλάμα δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα περιέργειας αλλά βασίστηκε σε μια πρωτόγονη κατανόηση της ανθρώπινης αγωνίας. Αυτά τα αποτελέσματα έχουν επίσης επιβεβαιωθεί με σαρώσεις εγκεφάλου. Ο Gregory Berns, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Emory, χρησιμοποίησε νευροαπεικόνιση FMRI για να δοκιμάσει τον εγκέφαλο των σκύλων. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Η εργαστηριακή ομάδα του Berns βρήκε αυξημένη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου τους που σχετίζονται με την προσκόλληση, την ενσυναίσθηση και μια «θεωρία του νου» ως απάντηση στους ιδιοκτήτες τους. Μια «Θεωρία του νου» είναι ένα σύστημα πεποιθήσεων σχετικά με το τι σκέφτονται και Θέλουν οι άλλοι που ενημερώνεται συνεχώς. Έτσι, τα σκυλιά προφανώς αναρωτιούνται τι σκέφτονται οι ιδιοκτήτες τους.

Σχέσεις προσκόλλησης με ζώα διαφορετικού είδους

Ένα άλλο αξιοσημείωτο φαινόμενο είναι η αφοσίωση, η αγάπη και η φροντίδα που πολλές φορές παρατηρούμε στο ζωικό βασίλειο, μεταξύ διαφορετικών ειδών ζώων. Έτσι βλέπουμε συχνά παρέες φαινομενικά αταίριαστων μεταξύ τους ζώων, άλλοτε πάλι Θηλυκά να αναλαμβάνουν το μεγάλωμα ορφανών άλλου είδους αλλά και περιπτώσεις που κάποια ζώα σώζουν κάποια άλλα ενώ σαν είδη δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.

Πειράματα για το θέμα αυτό έγιναν σε ένα καταφύγιο ζώων στο Αρκανσο, όπου πολλά είδη ζώων έρχονταν σε επαφή μεταξύ τους. Εκεί, οι ειδικοί εντόπισαν έναν σκύλο ο οποίος έπαιζε συχνά με ένα κατσίκι. Τα παιχνίδια τους περιείχαν κυνηγητό, χοροπηδητό και εικονικούς καυγάδες. Τα δύο νεαρά ζώα τοποθετήθηκαν μαζί σε έναν χώρο για περίπου 15 λεπτά, όπου άρχισαν να παίζουν. Στη συνέχεια, οι ερευνητές έλαβαν δείγμα αίματος τόσο από τον σκύλο όσο και από το κατσίκι και έμειναν έκπληκτοι από τα επίπεδα της ωκυτοκίνης που κυκλοφορούσε στα ζώα.

Πηγή: top13.net

Το ντοκιμαντέρ του BBC Animal Odd Couples παρουσιάζει αρκετές ασυνήθιστες σχέσεις προσκόλλησης μεταξύ άλλων και αυτή μεταξύ του Άντονι, ενός γιγαντιαίου λιονταριού, και του Ράιλι, ενός μικρού κογιότ. Όταν ο Άντονι και ο Ράιλι μεταφέρθηκαν στο καταφύγιο ζώων ” Keepers of the Wild”, ήταν μόλις ενός μηνός περίπου. Έδεσαν αμέσως. Τους άρεσε να παίζουν και να περιποιούνται ο ένας τον άλλον. Όταν έφτασαν εκεί, είχαν το ίδιο μέγεθος αλλά αυτό άλλαξε γρήγορα. Το λιοντάρι ξεπέρασε γρήγορα το μικρό κογιότ. Παρά την εξαιρετικά διαφορετική σωματική τους διάπλαση, ο πρώιμος δεσμός τους συνεχίστηκε μέχρι την ενηλικίωση.

Τελικά,

Αυτό που συμπεραίνουμε είναι πως τα ζώα μας χρειάζονται όσο χρειαζόμαστε και εμείς αυτά. Και εφόσον από τις σχέσεις που αναπτύσσουμε μαζί τους παίρνουμε και δίνουμε χαρά και ικανοποίηση, αυτό είναι κάτι που δεν Θα μπορούσε να γίνει χωρίς το απαραίτητο συστατικό, που δεν είναι άλλο από την αγάπη.

Back To Top
Don`t copy text!